Wat is een emotie eigenlijk?
Men zegt dat we bestaan uit vlees en bloed en stof… maar voor meer dan 60 % uit water. Zeker, we zijn Homo Sapiens (denkende, wijze mens), maar gezien onze biologische en chemische samenstelling zijn we vooral emotionele wezens. Onze soort had dus beter Homo Motius (emotionele mens) kunnen heten in plaats van Homo Sapiens, of misschien Homo Sapiens Motius, wat wellicht een nieuwe stap in de menselijke evolutie is.
De neurowetenschappen leren ons dat we voelen voordat we denken. Emoties staan centraal in ons leven; ze hebben de evolutie van de mens begeleid. Dankzij emoties heeft de mens overleefd en zich kunnen ontwikkelen, omdat ze reacties zijn waarmee hij zich kan aanpassen aan allerlei gebeurtenissen in het dagelijks leven en ook op de lange termijn kan veranderen. Emotionele ervaringen leren ons immers iets over onszelf en over onze relaties met anderen. Ze leren herkennen, benoemen en begrijpen, betekent dat we de controle over ze terugnemen, in plaats van ze ons soms te laten ‘meeslepen’ of ze ergens in een hoekje van ons onbewuste te proberen te verdringen.
Waarom zijn emoties verbonden met water?
We huilen omdat we verdrietig zijn of pijn hebben… maar ook wanneer we lachen. We kunnen het heel warm krijgen en zweten door een intense emotie, of het ijskoud krijgen en verlamd raken van angst. Onze emotionele toestand is als water dat in ons beweegt, verandert en verschillende vormen kan aannemen, afhankelijk van wat we meemaken. Het is een beetje als ons innerlijke weer.
Onze emotionele toestand kan lijken op het kalme water van een prachtig meer wanneer we sereen zijn, of op een woelige zee wanneer we van streek zijn, of zelfs op een tsunami die aan de horizon opdoemt wanneer we onze emoties niet langer kunnen bedwingen… Of ze kan borrelen als een snelkookpan waarvan we het deksel wanhopig stevig hebben dichtgedraaid, om vervolgens ongecontroleerd omhoog te spuiten! Zoals het magma van een vulkaan die plotseling ontwaakt terwijl we dachten dat hij uitgedoofd was: een teken van intense woede doordat we alles wat we niet willen (of niet kunnen) zien of uiten, in ons onbewuste hebben verdrongen.
Een emotie veroorzaakt een innerlijke beweging; er komt iets in beweging vanbinnen. Soms leidt dat ook tot een uiterlijke beweging, die we uiten als ze positief is en proberen tegen te houden of te beheersen als ze negatief is… en soms zetten we zelfs alles ‘stil’ om de mogelijke gevolgen niet te voelen.
L’origine en de gevolgen van emoties
Émotion komt van het Latijnse ‘motere’, dat ‘bewegen’ betekent, en van het voorvoegsel ‘é’, dat een beweging van binnen naar buiten aangeeft en dus de neiging om concreet te handelen. Daar komt ook het woord ‘moteur’ vandaan. Emoties zijn dus per definitie energieën die ons aanzetten tot handelen en in beweging brengen; ze geven ons een impuls en motiveren ons.
Dat geldt wanneer alles goed gaat, want de zogenaamd ‘positieve’ emoties kunnen ons met mooie, juiste energie in beweging brengen. Maar er bestaan ook ‘negatieve’ emoties die ons bijvoorbeeld impulsief, reactief en niet altijd even juist kunnen laten handelen… Of ons zelfs kunnen afremmen, totdat ze ons blokkeren in onze uiting.
Iemand reageert altijd op een manier die wordt bepaald door zijn emotionele toestand. Hoewel een emotie universeel is, verschilt de uiting ervan dus per persoon. Dat is normaal: we hebben niet allemaal dezelfde geschiedenis of dezelfde emotionele ervaringen. L’émotion hangt dus samen met de persoonlijkheid en vooral met de herinneringen die in ieders onbewuste zijn opgeslagen.
Emoties zijn spontane reacties op een bepaalde situatie.
Ze kunnen tijdelijke lichamelijke verschijnselen veroorzaken (bleekheid, blozen, onrust, versnelde hartslag en ademhaling, transpiratie enz.) en psychologische verschijnselen (gedachten, stemmingswisselingen…). Vreugde, verrassing, angst en woede zijn daar voorbeelden van.
De gevoelens
Gevoelens vormen een duurzamere emotionele toestand die in de loop van de tijd verandert. Zo ontstaan gevoelens (zoals liefde, haat, vertrouwen, wantrouwen, dankbaarheid enzovoort), groeien ze en kunnen ze soms ook veranderen of uiteindelijk verdwijnen.
Hoewel emoties en gevoelens van elkaar verschillen, zijn ze nauw met elkaar verbonden. Gevoelens brengen allerlei emoties teweeg en omgekeerd kunnen emoties gevoelens oproepen. Zo kan een gevoel van vreugde spontaan tranen opwekken (een emotie). Als een kind bang was (een emotie) toen de hond van de buren hard naar hem blafte, kan het later al bij het zien van een hond een gevoel van angst ontwikkelen. Dat gevoel kan lang blijven bestaan, maar ook veranderen of zelfs verdwijnen naarmate het kind zich ontwikkelt.
Het is dus belangrijk om de emoties te begrijpen die we voelen voordat we in beweging komen, want zo komt onze persoonlijkheid tot uiting en ontwikkelt die zich ook. We zijn opgegroeid en hebben ons ontwikkeld in een soort ‘emotioneel bad’, met onze ouders, onze omgeving, op school enzovoort. Dat kleurt ons dagelijks leven, zowel positief als negatief.
Wat moeten we met onze emoties doen?
Onze emoties en de mate waarin we die uiten, komen voort uit wat we hebben geleerd en uit emotionele ervaringen en belevenissen die we diep in ons hebben opgeslagen. We moeten ze onderzoeken om ze te leren herkennen en benoemen, en om terug te gaan naar de herinneringen waaruit ze voortkomen. Zo kunnen we de herinneringen transformeren en de herinneringen die we niet langer tot uiting willen brengen, opnieuw programmeren.
Dit vereist innerlijk werk om onbewuste herinneringen en resonanties te transformeren die ervoor zorgen dat we bepaalde situaties in ons leven meemaken en dus emoties ervaren die met die ervaringen verband houden.
Het is een heel proces van innerlijke heropvoeding om goed met onze emoties om te gaan en er niet langer bang voor te zijn, zodat we dit grote potentieel en deze inspirerende drijfveer tot uiting kunnen brengen, die ons op alle vlakken vooruithelpt.
