Het is niet mijn schuld… het slachtoffercomplex…

Vraag je je soms af: ‘Maar waarom lukt het me al jarenlang niet om afstand te nemen van deze man, die iedereen bekritiseert, impulsief is, zijn fouten niet erkent, anderen kleineert en me vaak respectloos behandelt?’ Waarom is hij op mijn pad gekomen terwijl ik een goed mens ben en mijn best doe met hem? Waarom geeft hij zijn fouten niet toe en verontschuldigt hij zich niet?’ Maar wist je dat hij zich minderwaardig en waardeloos zou voelen als hij zijn fouten toegaf… Zijn fouten toegeven betekent dat hij zich kwetsbaar opstelt in jouw ogen en in die van anderen. Dat is niet gemakkelijk als je niet aan jezelf hebt gewerkt. Het is dus moeilijk voor hem om zichzelf in twijfel te trekken, want wanneer we op zulke momenten op een fout worden betrapt, verandert ons beeld van onszelf. Het is ook mogelijk dat iemand bang is voor de gevolgen, zoals het verlies van waardering, status, zijn schild of de liefde van de ander, en om alleen achter te blijven. L’ego gebruikt soms gedragsmatige kracht om niet te hoeven luisteren en zijn fouten niet te hoeven zien; zo verhult hij dat hij niet rechtvaardig is geweest door zich sterk op te stellen. Zijn behoefte aan liefde, aandacht en gelijk hebben is sterker dan zijn gezond verstand, en dan wat juist is om te zeggen of te doen. Een mens is ingewikkeld wanneer die zichzelf probeert te beschermen en te overleven in een dubbelzinnige situatie. Vaak wordt hij als een klein dier dat er alles voor over heeft om te bestaan en gehoord te worden. En wist je dat achter zijn manier van doen ook de angst schuilgaat om afgewezen, onvolmaakt of onaangenaam gevonden te worden; dat kritiek ook een vorm van slachtofferschap is, en dat je voordoen als het slachtoffer van het verhaal ook een manier is om jezelf te verdedigen, een uiting van kracht, een machtsverhouding. Als het leven hem zou laten zien wie hij werkelijk is wanneer hij kritiek uit, zou hij waarschijnlijk te hard voor zichzelf worden en de kritiek op zichzelf richten. Iemand die zichzelf tot het uiterste opoffert of depressief wordt, doet in zekere zin precies dat. Die keert het onbehagen naar binnen en stapelt problemen op, in plaats van die naar buiten te brengen door anderen te bekritiseren. Ontdekken dat je een fout hebt gemaakt, die toegeven en herstellen, is de hoogste kunst van wijsheid. En zonder spirituele kennis kun je je gevoelens alleen onderdrukken of je op een dubbelzinnige manier uiten. Op een dag leidt wijsheid ons naar het hoogst mogelijke niveau van empathie. We leren met onszelf te praten en onszelf te vragen: ‘Heb jij ooit een fout gemaakt of kritiek geuit?’ Zo beseffen we dat iedereen fouten maakt om zichzelf te verdedigen en ervan te leren. Op een dag kunnen we met de ander praten, de situatie relativeren en de spanningen wegnemen, zonder een ondergeschikte of superieure positie in te nemen... en wanneer we zelf een fout maken, zien we die als een stap die ons naar de oorzaak en naar nog meer kennis leidt. Wil je deze kwaliteiten ontwikkelen? Fouten gemakkelijk kunnen erkennen en herstellen, anderen kunnen steunen en helpen in moeilijke situaties, moeilijke taken aankunnen en ze met gemak uitvoeren, met moed, gedrevenheid en grote emotionele kracht, enzovoort.